Monday, January 16, 2017

Stavros Poyrazis: A shining example of humanity…

Stavros Poyrazis: A shining example of humanity…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Stavros Poyrazis: The person who saved the lives of his co-villagers Turkish Cypriots not only once but twice, both in 1963 and 1974…
He was the mukhtar of Strogylos village…
The person who had saved lives of Turkish Cypriots, would be killed by some Turkish Cypriots and he would go "missing"…
Never mixed up in bad incidents, on the contrary having only done good deeds, this innocent man was killed by a handful of Turkish Cypriots and this is became a black stain on the forehead of the Turkish Cypriot community…
There were also other innocent persons whose lives were taken from them…
Just like some Turkish Cypriots from Sinda and Strongylos, there were some Greek Cypriots from Peristerona Pygi, Monarga and Milya who would fill mass graves with the bodies of innocent Turkish Cypriots and this black stain would remain on the forehead of the Greek Cypriot community…
Years ago, I wrote about Stavros Poyrazis, about his life, about how he helped Turkish Cypriots, about how he would go "missing", details of how he had been killed and where he might have been buried…
Back in 2009 as the bicommunal peace movement of this island, we would honour "missing" Stavros Poyrazis at an event entitled "Those Who Saved Each Other"… In this event, we had honoured those Turkish Cypriots and Greek Cypriots who had saved the lives of those from the other community, at the Peace Hall on Ledra Street in Nicosia… And this event would become an incredible event where people would talk and share and where the son of "missing" Stavros Poyrazis would take the plaquete saying "Thanks" to Stavros Poyrazis…
On the 4th of December 2016 Sunday, we are going to Agio Eleftherios church at Latsia together with Dinos Agiomammatis to attend the funeral of Stavros Poyrazis…
Dinos is a friend from "Worker's Democracy" with whom and his friends, we had done quite a bit during 2000s in order to commemorate our "missing persons" together, as well as those "who saved each other"…
We would have activities that would leave a mark on our communities. On the 22nd of July 2009 at the Ledra Street in Nicosia we would honour those who saved each other's lives during the conflict in 1963 and 1974… One of those we had honoured had been Stavros Poyrazis…
In the church the family of Stavros Poyrazis greet me – the grandson Stavros Stavrou who is the new mukhtar of Strongylos welcomes me. He is the son of Frangkis who is the son of Stavros Poyrazis and just like his grandfather, he continues the heritage and is the mukhtar… He gives a speech at the funeral saying:
"We gathered today with emotion and awe to bury the bones of a special man with due honour. Today we live again vividly the tragedy of 1974 and the tragic story of a small village in the plain of Mesaoria, which was meant to pay a heavy blood burden during that dark summer. Eight innocent and peaceful people were cowardly murdered by fanatic Turkish Cypriots, unfortunately also amongst the murderers Turkish Cypriots from our village.
Stavros Georgiou Poirazis was the natural leader of the Strongylos community. He was the muhtar since the founding of the Republic of Cyprus, Secretary of the Cooperative and President of the Church Committee of the Church of Agia Paraskevi, he was well respected by all Strongylos villagers, Greek Cypriot and Turkish Cypriot, as well as the people from the neighbouring villages.
Born and raised in the Mesaoria plain, it was impossible both for him and the other tragic co-villagers to flee chased. It was not in his nature.
Stavros Poirazis was above all human and he kept his humanity throughout his life.
In 1964 during the intercommunal trouble and while the Turkish Cypriots of Strongylos set off to leave the village, he being in charge of the Greek Cypriots, stopped them and assured them that nothing would happen to them and they should stay in their houses.
But the greatness of Stavros Poirazis soul does not stop here. In the summer of 1974, after the Treacherous Coup and the Barbaric Turkish Invasion, during the ceasefire he stood twice in front of fully armed fanatic Greek Cypriots from the neighbouring villages.
He stopped them and told them "Go back to your villages. You can not touch the Turkish Cypriots of Strongylos."
He was not afraid of death, he was familiar with it. The black shirt he permanently wore because of the unfair loss of his beloved daughter ten years before was evidence of the pain he carried inside him.
On 15 August 1974, he was arrested with other co-villagers by two Turkish Cypriots from Sinda as well as three Turkish Cypriots from Strongylos and they were brutally murdered in an area outside the village.
Their blood poured inside the plain which they loved and never left.
Really, where were all those who benefited. How small did they stand against History and Humanity? Until today they feel shame and they bow their head during our visits to the village.
The discovery of the bones of our co-villagers was thanks to the tireless efforts of the Missing Persons Committee as well as the enormous contribution of the Turkish Cypriot activist and journalist Sevgul Uludag, who risking her life collected information on the fate of our missing.
I will end with the words of dear Sevgul when I introduced myself as the grandson of Stavros Poirazis.
"It is an honour for me. Stavros Poirazis, the muhtar is A HERRO OF OUR COUNTRY.""
Then comes another grandchild of Stavros Poyrazis, Georgia Georgiou – the daughter of Maria who is the daughter of Stavros Poyrazis – and says farewell to her grandfather:
"When my daughter was saying goodbye to her grandfather, my thoughts were coming to you. A promise I gave to myself many years ago to say goodbye to you grandfather.
Stavros Poirazis. My grandfather. An image unknown to me, because I did not manage to meet you as some wanted to bring the events to here, after 42 whole years of anguish and hope of your return.
I got to know my grandfather through my grandmother Zoiro's and my mother's descriptions. They were always saying that your grandfather Stavris was a progressive man, honest and social. A correct family man. That is why he was also loved by his co-villagers in his beloved village Strongylos, which he did not abandon.
We gathered here today to say goodbye to you – your children, your 24 grandchildren and your 50 great-grandchildren. A big family which you built with grandmother and did not manage to live with us joys and sorrows – 42 years you were absent and always your absence was great at every family gathering.
My grandfather, up there where you will go I am sure you will find open arms waiting for you, your beloved daughter Theodora, uncle Giorgos who we lost recently, so unexpectedly, and your beloved wife, grandmother Zoiro who left with the grief of your return.
Hope you have a good trip grandfather."
And then the child of a grandchild of Stavros Poyrazis, Panayiotis Georgiou – only 12 years old now – reads a poem, a poem written by the daughter of Stavros Poyrazis, Maria…

My father, I never forgot you
nor will I forget you.
Days and nights come
your words in my mind.
Everything became advice and I
tell it to others.
To your grandchildren father,
and your great-grandchildren.
But the most golden advice that
was written in my soul,
is that lies and unjustness
don't love them, my daughter.
The road that you carved for me
I follow it
and always with your thought,
I will finish it.
A lot of people passed from your home,
ate bread, drank water, you were opening your soul
and you were concerned for the village
both christians and turks.
But no one father, was there to save you.
I have kept the words you told me:
"Take your children my daughter, and leave to save them
And I will stay in the village,
A Worthy patriot."

And my soul will always shout
"WORTHY IS MY FATHER
Stavros Poirazis"

What remains of Stavros Poyrazis lies in a small coffin in the church…
Today we are saying goodbye to what remains from Stavros Poyrazis, the person with a huge human heart.
I too put some colourful flowers below his coffin and pay my respects to him…
Next to his coffin there is the plaquete we had given to honour him, on the plaquete the words "Thanks…"
All those who had been taken from Strongylos – Stavros Poyrazis was not taken alone but together with others – were brought to the Cave of the Horses, killed there, later buried in a field near the Cave of the Horses, then their remains taken from there and carried to Abalestra near Sinda… All those who had been taken from Strongylos and killed in this way are slowly returning to their families in small coffins…
From now on Stavros Poyrazis will rest in Latsia, his remains having been found in a well in Abalestra…
A day after the funeral, his daughter Maria sends me her thanks through her son Stavros Georgiou…
One day I will visit the daughter of Stavros Poyrazis, Maria, in her house and will thank her for what her father has done – the huge humanitarian deed of saving lives of Turkish Cypriots… And in my name, I will apologize to her for the horrible murders of a few Turkish Cypriots…
Our friendship with the family of Poyrazis will continue…
I will tell your story dear Stavros Poyrazis to everyone, as long as I am alive…
I will say to everyone that you did not lose anything from your humanity even under conditions of war and I will tell how you used your power as a muhktar to save lives of your villagers, how you gave them their lives…
When we hold meetings with youth, I will make sure to teach them your name so that they can take you as a bright, shining example of humanity…
Stavros Poyrazis… Strongylos… I will make sure that our youth will learn these words that carry so much meaning for this island...
I am happy that both myself and my wonderful readers have helped to continue your name, to identify where you had been buried and have told your humanitarian story so that no one can deny it and everyone finds out about it…
May you rest in peace dear Stavros Poyrazis…

Photo: Stavros Poyrazis…

(*) Article published in POLITIS newspaper on the 15th of January 2017, Sunday.
Fort the Turkish version of article published in YENİDÜZEN on the 15th of December 2016:
http://www.yeniduzen.com/bir-cenaze-toreninden-notlar-9906yy.htm

Σταύρος Ποϊράζης: Ένα λαμπρό παράδειγμα ανθρωπιάς…

Σταύρος Ποϊράζης: Ένα λαμπρό παράδειγμα ανθρωπιάς…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Σταύρος Ποϊράζης: Το άτομο που έσωσε τη ζωή των Τουρκοκύπριων συγχωριανών του, όχι μια αλλά δύο φορές, και το 1963 και το 1974…
Ήταν ο μουχτάρης του χωριού Στρογγυλός…
Το άτομο που είχε σώσει τη ζωή Τουρκοκυπρίων σκοτώθηκε από κάποιους Τουρκοκύπριους και έγινε «αγνοούμενος»…
Ποτέ δεν αναμείχθηκε σε άσχημα περιστατικά, αντιθέτως έχοντας κάνει μόνο καλές πράξεις, αυτός ο αθώος άντρας σκοτώθηκε από μερικούς Τουρκοκύπριους και αυτό έγινε μια μαύρη κηλίδα στο μέτωπο της Τουρκοκυπριακής κοινότητας…
Υπήρχαν επίσης και άλλοι αθώοι άνθρωποι οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους…
Όπως υπήρχαν κάποιοι Τουρκοκύπριοι από τη Σίντα και τον Στρογγυλό, έτσι υπήρχαν και κάποιοι Ελληνοκύπριοι από την Πηγή Περιστερώνας, τα Μόναγρα και τη Μηλιά που γέμισαν μαζικούς τάφους με τα σώματα αθώων Τουρκοκυπρίων και αυτή η μαύρη κηλίδα παρέμεινε στο μέτωπο της Ελληνοκυπριακής κοινότητας…
Πριν από χρόνια είχα γράψει για τον Σταύρο Ποϊραζη, για τη ζωή του, για το πώς βοήθησε Τουρκοκύπριους, για το πώς έγινε «αγνοούμενος», λεπτομέρειες για το πώς είχε σκοτωθεί και που μπορεί να είχε θαφτεί…
Το 2009 ως το δικοινοτικό κίνημα ειρήνης του νησιού αυτού, τιμήσαμε τον «αγνοούμενο» Σταύρο Ποϊράζη σε μια εκδήλωση με όνομα «Αυτοί που έσωσαν ο ένας τον άλλο»… Στην εκδήλωση αυτή στην Αίθουσα Ειρήνη στην οδό Λήδρας στη Λευκωσία, τιμήσαμε εκείνους τους Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους που είχαν σώσει τη ζωή αυτών από την άλλη κοινότητα… Και η εκδήλωση αυτή έγινε ένα απίστευτο γεγονός όπου άνθρωποι μιλούσαν και μοιράζονταν μεταξύ τους, και όπου ο γιος του «αγνοούμενου» Σταύρου Ποϊράζη παρέλαβε την πλακέτα που έλεγε «Ευχαριστώ» στο Σταύρο Ποϊράζη…
Την Κυριακή 4 Δεκεμβρίου 2016, πήγαμε μαζί με τον Ντίνο Αγιομαμμίτη στην εκκλησία Αγίου Ελευθερίου στα Λατσιά, για να παραστούμε στην κηδεία του Σταύρου Ποϊράζη…
Ο Ντίνος είναι φίλος από την «Εργατική Δημοκρατία» μαζί με τον οποίο και τους φίλους του είχαμε κάνει αρκετά στη δεκαετία του 2000 για να τιμήσουμε τους «αγνοούμενους» μας μαζί, όπως επίσης και αυτούς που «έσωσαν ο ένας τον άλλο»…
Διοργανώσαμε δραστηριότητες που άφησαν το στίγμα τους στις κοινότητες μας. Στις 22 Ιουλίου 2009 στην οδό Λήδρας, τιμήσαμε εκείνους που είχαν σώσει ο ένας τη ζωή του άλλου στη διάρκεια των συγκρούσεων το 1963 και 1974… Ένας από εκείνους που είχαμε τιμήσει ήταν ο Σταύρος Ποϊράζης…
Στην εκκλησία με χαιρετά η οικογένεια του Σταύρου Ποϊράζη – με καλωσορίζει ο εγγονός Σταύρος Σταύρου που είναι ο νέος μουχτάρης του Στρογγυλού. Είναι ο γιος του Φραγκή που είναι ο γιος του Σταύρου Ποϊράζη και όπως τον παππού του, συνεχίζει την παράδοση και είναι ο μουχτάρης… Ο επικήδειος λόγος του:
«Προσήλθαμε σήμερα με συγκίνηση και δέος για να κηδεύσουμε με τις οφειλόμενες τιμές τα λείψανα ενός ξεχωριστού ανθρώπου. Σήμερα ζούμε ξανά ολοζώντανη την τραγωδία του 1974 και την τραγική ιστορία ενός μικρού χωριού στον κάμπο της Μεσαορίας, το οποίο έμελλε να πληρώσει βαρύ φόρτο αίματος το μαύρο εκείνο καλοκαίρι. Οκτώ αθώοι και φιλήσυχοι άνθρωποι δολοφονήθηκαν άνανδρα από φανατικούς Τουρκοκύπριους, ανάμεσα στους φονιάδες δυστυχώς και Τουρκοκύπριοι συγχωριανοί μας.
Ο Σταύρος Γεωργίου Ποϊράζης ήταν ο φυσικός ηγέτης της κοινότητας Στρογγυλού. Κοινοτάρχης από ιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας, Γραμματέας της Συνεργατικής και Πρόεδρος της Εκκλησιαστικής Επιτροπής του Ιερού Ναού Αγίας Παρασκευής, έχαιρε της εκτίμησης όλων των Στρογγυλιωτών, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, καθώς και των κατοίκων των γειτονικών χωριών.
Άνθρωπος γεννημένος και μεγαλωμένος στον κάμπο της Μεσαορίας, δεν ήταν δυνατόν για αυτόν καθώς και για τους υπόλοιπους αδικοχαμένους συγχωριανούς μας, να φύγει κυνηγημένος. Δεν ήταν στη φύση του.
Ο Σταύρος Ποϊράζης ήταν πάνω απ' όλα άνθρωπος και διατήρησε την ανθρωπιά του σε όλη του τη ζωή.
Το 1964 κατά τη διάρκεια των διακοινοτικών ταραχών και καθώς οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι του Στρογγυλού ξεκίνησαν για να φύγουν από το χωριό, αυτός επικεφαλής των Ελληνοκυπρίων, τους σταμάτησε και τους διαβεβαίωσε ότι δεν έχουν να πάθουν τίποτε και να παραμείνουν στα σπίτια τους.
Και όμως το μεγαλείο της ψυχής του Σταύρου Ποϊράζη δεν σταματά εδώ. Το καλοκαίρι του 1974 μετά το Προδοτικό Πραξικόπημα και τη Βάρβαρη Τουρκική Εισβολή κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας δύο φορές στάθηκε μπροστά από πάνοπλους φανατικούς Ελληνοκύπριους από γειτονικά χωριά.
Τους σταμάτησε και τους είπε «Πηγαίνετε πίσω στα χωριά σας. Δεν μπορείτε να αγγίξετε τους Τουρκοκύπριους του Στρογγυλού».
Δεν φοβόταν το θάνατο, είχε εξοικειωθεί μαζί του. Το μόνιμα φορεμένο μαύρο πουκάμισο του, λόγω του άδικου χαμού της αγαπημένης του κόρης δέκα χρόνια πριν, μαρτυρούσε τον πόνο που κουβαλούσε μαζί του.
Στις 15 Αυγούστου 1974 συνελήφθηκε μαζί με άλλους συγχωριανούς μας από δύο Τουρκοκύπριους από τη Σίντα καθώς και τρεις Τουρκοκύπριους από το Στρογγυλό και δολοφονήθηκαν βάναυσα σε περιοχή έξω από το χωριό.
Το αίμα τους χύθηκε μέσα στον κάμπο που αγάπησαν και δεν εγκατέλειψαν ποτέ.
Αλήθεια που ήταν όλοι αυτοί οι ευεργετηθέντες. Πόσο μικροί στάθηκαν απέναντι στην Ιστορία και την Ανθρωπότητα; Μέχρι σήμερα νιώθουν ντροπή και σκύβουν το κεφάλι κατά τις επισκέψεις μας στο χωριό.
Η ανεύρεση των οστών των συγχωριανών μας έγινε χάρη στις άοκνες προσπάθειες της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοούμενους καθώς και την τεράστια συμβολή της Τουρκοκύπριας ακτιβίστριας και δημοσιογράφου Sevgul Uludag η οποία με κίνδυνο της ζωής της περισυνέλλεξε πληροφορίες για την τύχη των αγνοουμένων μας.
Θα κλείσω με τα λόγια της αγαπητής Sevgul όταν της είχα συστηθεί σαν ο εγγονός του Σταύρου Ποϊράζη.
«Είναι τιμή για μένα. Ο Σταύρος Ποϊράζης, ο κοινοτάρχης είναι ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΜΑΣ.»»
Μετά έρχεται μια εγγονή του Σταύρου Ποϊράζη, η Γεωργία Γεωργίου – κόρη της Μαρίας που είναι κόρη του Σταύρου Ποϊράζη – και αποχαιρετά τον παππού της:
«Όταν η κόρη μου αποχαιρετούσε το δικό της παππού, η σκέψη μου ερχόταν σε εσένα. Μια υπόσχεση που έδωσα στον εαυτό μου εδώ και χρόνια να σε αποχαιρετήσω παππού.
Σταύρος Ποϊράζης. Ο δικός μου παππούς. Μια εικόνα άγνωστη για μένα, επειδή δεν πρόλαβα να σε γνωρίζω γιατί κάποιοι θέλησαν να φέρουν τα γεγονότα μέχρι εδώ, μετά από 42 ολόκληρα χρόνια αγωνίας και ελπίδας της επιστροφής σου.
Τον παππού μου τον γνώρισα από τις περιγραφές της γιαγιάς μου Ζωηρώς και της μάνας μου. Πάντα έλεγαν ο παππούς σου ο Σταυρής ήταν άνθρωπος προοδευτικός, τίμιος, κοινωνικός. Σωστός οικογενειάρχης. Γι΄ αυτό και ήταν αγαπητός από τους συγχωριανούς του στο αγαπημένο του χωριό το Στρογγυλό, το οποίο και δεν εγκατέλειψε.
Μαζευτήκαμε εδώ σήμερα να σε αποχαιρετήσουμε τα παιδιά σου, τα 24 εγγόνια σου και τα 50 δισέγγονα σου. Μια μεγάλη οικογένεια που έφτιαξες με τη γιαγιά και δεν πρόλαβες να ζήσεις μαζί μας χαρές και λύπες – 42 χρόνια ήσουν απών και πάντοτε η απουσία ήταν μεγάλη σε κάθε οικογενειακή συγκέντρωση που είχαμε.
Παππού μου εκεί ψηλά που θα πας είμαι σίγουρη ότι θα βρεις αγκαλιές ανοικτές να σε περιμένουν, την αγαπημένη σου κόρη Θεοδώρα, το θείο Γιώργο που χάσαμε πρόσφατα, έτσι απροσδόκητα και την αγαπημένη σου γυναίκα, τη γιαγιά Ζωηρώ που έφυγε με τον καημό της επιστροφής σου.
Καλό σου ταξίδι παππού μου.»
Και μετά ένα δισέγγονο του Σταύρου Ποϊράζη, ο Παναγιώτης Γεωργίου – μόλις 12 χρονών τώρα – διαβάζει ένα ποίημα που έγραψε η Μαρία, η κόρη του Σταύρου Ποϊράζη…

Πατέρα μου, ποτέ μου δεν σε ξήχασα
ούτε θα σε ξηχάσω.
Μέρες τζαι νύχτες έρκουντε
τα λόγια σου στον νου μου.
Έγιναν ούλλα συμβουλές τζαι γιω
λαλώ τα σ' ούλλους.
Στα αγκόνια σου πατέρα μου,
τζαι στα δισέγγονα σου.
Μα η πιο χρυσή σου συμβουλή που
εγράφτειν εις την ψυσσιή μου,
ένει το ψέμα τζαι το άδικο
κόρη μου μεν το αγαπήσεις.
Το δρόμο που μου χάραξες
εγιώ ακολουθώ τον
τζαι πάντα με την σκέψη σου,
εγιώ εννά τον τελειώσω.
Πολλής κόσμος επέρασε απού το σπιτικό σου,
έφαεν ψουμί, ηπιέν νερό, άνιες τη ψυσσιή σου
τζι είσσιες την έννοια του χωρκού,
τζαι γρισκιανούς τζαι τούρκους.
Μα εν εβρέθηκε παπά, κανείς να σε γλυτώσει.
Εγιώ έχω φυλάμενα τα λόγια που μου είπες:
«Πιάστα μωρά σου κόρη μου, τζαι φύε να τα σώσεις
Τζαι εγιώ εννά μείνω στο χωρκό
Άξιος πατριώτης.»

Τζαι μέναν η ψυχούλα μου πάντοτε θα φωνάζει
«ΆΞΙΟΣ Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΟΥ
Ο Σταύρος Ποϊράζης»

Ότι απομένει από το Σταύρο Ποϊράζη βρίσκεται στο μικρό φέρετρο στην εκκλησία…
Σήμερα αποχαιρετούμε αυτά που απέμειναν από το Σταύρο Ποϊράζη, το άτομο με τη μεγάλη ανθρώπινη καρδιά.
Τοποθέτησα και εγώ πολύχρωμα λουλούδια πάνω στο φέρετρο του και απέτινα φόρο τιμής…
Δίπλα από το φέρετρο του είναι η πλακέτα που είχαμε δώσει για να τον τιμήσουμε και πάνω στην πλακέτα η λέξη «Ευχαριστώ…»
Όλοι εκείνοι τους οποίους πήραν από τον Στρογγυλό – ο Σταύρος Ποϊράζης δεν ήταν ο μόνος αλλά πήραν και άλλους – τους πήραν στη Σπηλιά των Αλόγων και τους σκότωσαν εκεί, αργότερα τους έθαψαν σε ένα χωράφι κοντά στη Σπηλιά των Αλόγων, και μετά πήραν τα οστά τους και τα μετάφεραν στην Abalestra κοντά στη Σίντα… Όλοι εκείνοι που τους είχαν πάρει από τον Στρογγυλό και σκοτώθηκαν με αυτό τον τρόπο επιστρέφουν σιγά-σιγά στις οικογένειες τους μέσα σε μικρά φέρετρα…
Από τώρα και στο εξής ο Σταύρος Ποϊράζης θα αναπαύεται στα Λατσιά, μετά που τα οστά του βρέθηκαν σε ένα πηγάδι στην Abalestra…
Μια μέρα μετά την κηδεία, η κόρη του Μαρία μου στέλνει τις ευχαριστίες της μέσω του γιου της Σταύρου Γεωργίου…
Μια μέρα θα επισκεφτώ τη Μαρία, κόρη του Σταύρου Ποϊράζη, στο σπίτι της και θα την ευχαριστήσω για αυτά που έχει κάνει ο πατέρας της – το τεράστιο ανθρωπιστικό έργο της διάσωσης της ζωής Τουρκοκυπρίων… Και στο όνομα μου, θα της απολογηθώ για τις φρικτές δολοφονίες από μερικούς Τουρκοκύπριους…
Η φιλία μας με την οικογένεια Σταύρου Ποϊράζη θα συνεχίσει…
Θα πω την ιστορία σου σε όλους, αγαπητέ μου Σταύρο Ποϊράζη, για όσο ζω…
Θα πω σε όλους ότι δεν έχασες καθόλου την ανθρωπιά σου ακόμα και σε συνθήκες πολέμου και θα πω πως χρησιμοποίησες τη δύναμη σου ως μουχτάρης για να σώσεις τη ζωή των συγχωριανών σου, πως τους έδωσες τη ζωή τους…
Όταν πραγματοποιούμε συναντήσεις με τη νεολαία, θα τους διδάξω το όνομα σου στα σίγουρα, έτσι ώστε να σε έχουν ως ένα λαμπρό, φωτεινό παράδειγμα ανθρωπιάς…
Σταύρος Ποϊράζης… Στρογγυλός… Θα βεβαιωθώ ότι η νεολαία μας θα ακούσει αυτές τις λέξεις που φέρουν τόσο πολύ νόημα για αυτό το νησί…
Είμαι χαρούμενη που τόσο εγώ όσο και οι υπέροχοι αναγνώστες μου βοήθησαν για να συνεχιστεί το όνομα σου, να εντοπιστεί το μέρος όπου ήσουν θαμμένος και να ειπωθεί η ανθρωπιστική σου ιστορία έτσι ώστε κανένας να μην την αρνηθεί και όλοι να την μάθουν…
Ας αναπαυθείς εν ειρήνη αγαπητέ Σταύρο Ποϊράζη…

Photo: Stavros Poyrazis…

(*) Article published in POLITIS newspaper on the 15th of January 2017, Sunday.
Fort the Turkish version of article published in YENİDÜZEN on the 15th of December 2016:
http://www.yeniduzen.com/bir-cenaze-toreninden-notlar-9906yy.htm

Monday, January 9, 2017

Friendship is more important on this island than anything else…

Friendship is more important on this island than anything else…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Our dear friend Orestis Agisilaou is a `role model` for everyone… On Facebook, you can see on different days where he is and with whom…
He is with friends, his friends from Kyrenia or Boghazi or Limassol or Larnaca or Karpaz… You can see him in the houses of his friends with a big smile inviting us and making us sit and think how he manages to keep that strong bond going with so many people in this broken island…
He has the secret of life: Friendship is more important than anything else on this island – it is our friendship that counts not enmity…
Yesterday I saw his photos on Facebook again – this time he was in the Kyrenia Boghazi and he was posing at the wedding of his friends… He had become a witness – "the best man" - at the ceremony. Those who were getting married were Turkish Cypriots and the witnesses were two Greek Cypriots, one of them, Orestis. I asked him to write down his feelings and send it to me and he did… Orestis says:
"For us - the peace lovers - this period that we pass maybe is the most sad and pessimistic one since many years. Our politicians once again showed that they are short of the circumstances and they didn't manage to bring a positive result to Cypriot people, the thing which could bring again the smile to them after so many decades. Once again Cypriot people went until the fountain but they didn't success to drink water... But Cypriots are always a step further from our politicians. Even without solution thousands of people have managed to make peace first of all with themselves and after with the other community. Many strong friendships pull down a part of the wall of the shame every day. For many people the real peace, love and trust is more important than the percentage of the federal states of Cyprus...
Another part of the wall of the shame pulled down today, 30th of November 2016. Two Greek Cypriots, my beloved friend Chrystalla and me, became best men at our best friends Sevinch and Mustafa's wedding. The wedding took place in the Boghaz village in Kyrenia together with some relatives and friends of the couple. This fact could be normal in another country but in Cyprus - if it is not unique- it's something very unusual. That's why we were two times excited and happy. Now we have the opportunity to become with our best friends something like relatives, without their language and their religion being problem. Many people - especially from the Greek Cypriot community - could characterize us as "unexisting best men" because this wedding took place in an unrecognized state, with unrecognized authorities etc. Whatever people say, the only thing that it's not unrecognized is our pure feelings. I hope that we managed to send the message that real peace will come only if you let her to come. If some people have managed to do that, means that everyone can do it...
To sum up, I would like to wish to my best friends Sevinch and Mustafa health, happiness and to achieve every goal that they have. I hope and wish many other people to follow our example, as people's relations is the strongest tool to destroy the wall that divides our souls for decades..."
I too congratulate both Sevinch and Mustafa, as well as Orestis and Chrystalla for showing the way to our leaders: Our communities have always been more progressive and much more forward than our leaderships in Cyprus…
Another good friend, Leyla Kiralp whose first husband had been killed by EOKA B and whose remains were found in Gerasa in a mass grave called me last week telling me she was planning a memorial at the Melandra House near Salamis in Famagusta… She wanted to do a memorial lunch for Michalis Kirlitchas, for Kutlu Adali, for Rezvan Usta, for Jus Payada for Dr. Mehmet Salih and for Monica Vassiliou…
These were friends of Leyla and all of them died of cancer except Kutlu Adali who had been murdered in front of his house...
I knew all – they had all been good friends and they had all been struggling for peace in Cyprus… But who was Monica Vassiliou? I had never heard of her… I asked Leyla to write down her feelings about Monica and her friendship with her and she did…
Here is what Leyla Kiralp wrote:
"My dear friend Monica Vassiliou,
I felt your absence today and I wished you were with me… I wanted to take my hand between your soft and warm hands and say to me "Leyla, no giving up!" You were a strong woman Monica!
We first got to know one another with the opening of the checkpoints in 2003. We were invited to RIK 2 TV channel on the occasion of the International Women's Day, the 8th of March.
What Monica would tell would take me by surprise…
On the 15th of July 1974, during the coup of the Greek Junta she had been dragged on the floor by EOKA B and as a result she would be wounded and decapacitated from her hip bone… When she was talking about the 20th of July and 14th of August, she would be saying "We Cypriots did not deserve all this… We Cypriots must struggle all together. There is no South or North Cyprus. There is only one Cyprus. Turkish Cypriots and Greek Cypriots are not enemies of each other, the enemy is the one who made us kill each other…"
Her voice, her words of determination is still alive in my ears…
Then I had the turn to talk on the TV programme. I too would talk about what I had been through. I talked how my first husband had been taken from our house by EOKA B to a prisoners of war camp, how he had been taken from there and killed, how he went "missing". How I had to leave my house and my village… While I was telling these, she would jump like an arrow and came next to me and would hold my hand…
At the end of the programme she would take me to the Ledra Palace checkpoint with her car. We would exchange telephone numbers. A week later she would come to our house in Famagusta. When she saw my son Shevki and my husband Mustafa she would say "You are my friends…" We would go to visit her father's house in Famagusta that day. But she only wanted to see the house from the car she was in… From that day on we would become good friends calling each other and getting together often… She had come to us together with Victoria. She was calling Victoria "my spiritual daughter". Since Victoria's childhood had been spent in Vasiliko, she remembered my grandfather and grandmother and my aunts quite well.
Even though she had pains on her hip, Monica would come leaning on her walking stick to the launch of my first book "The Wet and White Handkerchief that We Share".
We would go to the wedding of the daughter of Victoria and there Monica would introduce us to those attending the wedding as "Here are my Turkish Cypriot friends…"
We would go to her house after the wedding and on the walls there were paintings of the Turkish Cypriot artist Umit Inatchi…
My dear friend Monica, you had cancer on those days but you were keeping it as a secret from us. You were always strong. You were always full of hope… You were always beautiful.
You had come to see the Melandra House while it was being constructed. And you would bring the first gifts to us. A cigarette case, a copper teapot, two copper candlesticks… "The candlesticks are a memory from my father" you had said.
You did not know proper Turkish; nor could I speak proper Greek. Despite this, we could communicate very well…
Your disease had progressed but you were still very strong. Even when you said "I have cancer", you were strong. My blood had frozen at such drastic news but you were acting as though you just had the flu.
As I was on the way to Tymbou getting ready to go to London on the 8th of April 2011, Monica's partner Achilleas would call me… I knew something terrible had happened to Monica. He said, "We lost Monica"… He told me when and where the funeral would be. My husband would drop me off at Tymbou and would go to the funeral himself…
On the plane to London I would be thinking only about you my friend. I was so sad that I could not attend your funeral, I was so sad that I had lost you.
As soon as I was in London I called Mustafa and asked about the funeral… Mustafa's answer was, "Monica was as beautiful as ever…"
My friend, it has been five years since you are not here… How many times we were hopeful that there would be a solution… How many times we shouted slogans for peace. You, despite your aching hip and despite cancer that took you away from us would always hit your foot hardly on the floor and insistently and with stubbornness "There must be a solution, there must be peace" you would say…
While we were waiting for peace and a solution, we again were disappointed the other day.
Again, they could not find a solution to the Cyprus problem that has become gangrene… How can they find a solution to a problem that has become gangrene dear Monica? But I can still hear, you are saying "There must be a solution, there must be peace…" With insistence and stubbornness.
I had such a big moral depression that I went immediately to my village Mari. I went around in empty streets and as the night fell, I had nothing else to do but come back home.
A few days later we began the day with the news of that terrible accident on the Pentadaktylos where young kids died… We all felt so burned inside. I know that if you were alive, immediately you would call us and say "What can I do? If there is a need, I can donate blood…" And if necessary, you would come leaning on your walking stick. Now I am talking to you and conversing with you my dear friend. I am sure you are hearing me. I miss you Monica… I have prepared the "cold tea" that you liked most. I am sipping my tea and talking to you… I promise you. I will always be strong like you in face of negative things. And I would hit the floor with my feet strongly and would shout "There must be a solution, there must be peace!"

1.12.2016

Photo: Leyla, Monika and Victoria...

(*) Article published in POLITIS newspaper on the 8th of January 2017, Sunday.

Η φιλία σε αυτό το νησί είναι πιο σημαντική από οτιδήποτε άλλο…

Η φιλία σε αυτό το νησί είναι πιο σημαντική από οτιδήποτε άλλο…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ο αγαπητός μας φίλος Ορέστης Αγησιλάου αποτελεί «πρότυπο» για όλους… Στο Facebook μπορείτε να δείτε που βρίσκεται και με ποιον σε διαφορετικές μέρες…
Είναι με φίλους, τους φίλους τους από την Κερύνεια ή το Μπογάζι ή τη Λεμεσό ή τη Λάρνακα ή την Καρπασία… Μπορείτε να τον δείτε σε σπίτια φίλων του με ένα μεγάλο χαμόγελο να μας προσκαλεί να καθίσουμε και να σκεφτούμε πως καταφέρνει να διατηρεί εκείνο το ισχυρό δεσμό με τόσα άτομα σε αυτό το σπασμένο νησί…
Έχει το μυστικό της ζωής: Η φιλία σε αυτό το νησί είναι πιο σημαντική από οτιδήποτε άλλο – είναι η φιλία μας που μετρά, όχι η εχθρότητα…
Χθες είδα ξανά τις φωτογραφίες του στο Facebook – αυτή τη φορά ήταν στο Μπογάζι Κερύνειας και πόζαρε στο γάμο των φίλων του… Ήταν ο μάρτυρας – ο «κουμπάρος» - στην τελετή. Αυτοί που παντρεύονταν ήταν Τουρκοκύπριοι και οι μάρτυρες ήταν δύο Ελληνοκύπριοι – ο Ορέστης ήταν ο ένας από αυτούς. Του ζήτησα να γράψει τα αισθήματα του και να μου τα στείλει… Ο Ορέστης λέει:
«Για μας – αυτούς που αγαπούν την ειρήνη – η περίοδος αυτή που περνούμε είναι ίσως η πιο θλιβερή και απαισιόδοξη εδώ και πολλά χρόνια. Οι πολιτικοί μας έδειξαν ξανά ότι δεν ανταποκρίθηκαν στις περιστάσεις και δεν κατάφεραν να φέρουν στον Κυπριακό λαό ένα θετικό αποτέλεσμα, αυτό που θα έφερνε ξανά το χαμόγελο μετά από τόσες πολλές δεκαετίες. Για μια ακόμα φορά οι Κύπριοι πήγαν μέχρι την πηγή αλλά δεν κατάφεραν να πιούν νερό… Όμως οι Κύπριοι είναι ένα βήμα πέρα από τους πολιτικούς μας. Ακόμα και χωρίς τη λύση, χιλιάδες άτομα κατάφεραν να κάνουν ειρήνη πρώτα με τον εαυτό τους και μετά με την άλλη κοινότητα. Πολλές δυνατές φιλίες γκρεμίζουν ένα μέρος του τείχους της ντροπής κάθε μέρα. Για πολλούς ανθρώπους η πραγματική ειρήνη, η αγάπη και η εμπιστοσύνη είναι πιο σημαντική παρά το ποσοστό των ομοσπονδιακών πολιτειών στην Κύπρο…
Ένα άλλο μέρος του τείχους της ντροπής γκρεμίστηκε σήμερα, 30 Νοεμβρίου 2016. Δύο Ελληνοκύπριοι, η αγαπημένη μου φίλη Χρυστάλλα και εγώ, γίναμε κουμπάροι στο γάμο των καλύτερων μας φίλων Sevinch και Mustafa. Ο γάμος τελέστηκε στο χωριό Μπογάζι της Κερύνειας και παρόντες ήταν κάποιοι συγγενείς και φίλοι του ζευγαριού. Το γεγονός αυτό θα ήταν φυσιολογικό σε μια άλλη χώρα, αλλά στην Κύπρο – αν όχι μοναδικό – είναι κάτι πολύ ασυνήθιστο. Γι αυτό και ήμασταν διπλά ενθουσιασμένοι και χαρούμενοι. Τώρα έχουμε την ευκαιρία να γίνουμε κάτι σαν συγγενείς με τους καλύτερους μας φίλους, χωρίς να είναι πρόβλημα η γλώσσα και η θρησκεία τους. Πολλοί άνθρωποι – ιδιαίτερα από την ελληνοκυπριακή κοινότητα – θα μας χαρακτήριζαν ως «ανύπαρκτους κουμπάρους» αφού ο γάμος αυτός έγινε σε μια μη αναγνωρισμένη χώρα, με μη αναγνωρισμένες αρχές κτλ. Ότι και να λένε, το μόνο πράγμα που δεν είναι μη-αναγνωρισμένο είναι τα αγνά μας αισθήματα. Ελπίζω ότι καταφέραμε να στείλουμε το μήνυμα ότι η πραγματική ειρήνη θα έρθει μόνο αν την αφήσεις να έρθει. Αν κάποιοι άνθρωποι κατάφεραν να το κάνουν αυτό, σημαίνει ότι όλοι μπορούν να το κάνουν…
Για να συνοψίσω, θέλω να ευχηθώ στους καλύτερους μου φίλους Sevinch και Mustafa υγεία, ευτυχία και να επιτύχουν όλους τους στόχους τους. Ελπίζω και εύχομαι ότι πολλοί άλλοι θα ακολουθήσουν το παράδειγμα μας, αφού οι ανθρώπινες σχέσεις είναι το πιο ισχυρό εργαλείο για να γκρεμίσουμε το τείχος που χωρίζει τις ψυχές μας για δεκαετίες…»
Και εγώ επίσης συγχαίρω τη Sevinch και το Mustafa, όπως επίσης τον Ορέστη και τη Χρυστάλλα που δείχνουν το δρόμο στους ηγέτες μας: Οι κοινότητες μας πάντοτε ήταν πιο προοδευτικές και πολύ πιο μπροστά από ότι οι ηγεσίες μας στην Κύπρο…
Μια άλλη καλή φίλη, η Leyla Kiralp, της οποίας ο πρώτος σύζυγος είχε σκοτωθεί από την ΕΟΚΑ Β και του οποίου τα οστά βρέθηκαν σε ένα μαζικό τάφο στη Γεράσα, μου τηλεφώνησε την περασμένη βδομάδα και μου είπε ότι προγραμμάτιζε ένα μνημόσυνο στο Melandra House κοντά στη Σαλαμίνα στην Αμμόχωστο… Ήθελε να κάνει ένα μνημόσυνο γεύμα για το Μιχάλη Κιρλιτσά, τον Kutlu Adali, τον Rezvan Usta, τον Τζιους Παγιάτα, τον Δρ. Mehmet Salih και τη Μόνικα Βασιλείου…
Αυτοί ήταν φίλοι της Leyla και όλοι τους πέθαναν από καρκίνο εκτός τον Kutlu Adali που δολοφονήθηκε μπροστά από το σπίτι του…
Τους ήξερα όλους – ήταν όλοι καλοί φίλοι και όλοι αγωνίζονταν για την ειρήνη στην Κύπρο… Όμως ποια ήταν η Μόνικα Βασιλείου; Δεν είχα ακούσει πολύ για αυτή… Ζήτησα από τη Leyla να καταγράψει τα αισθήματα της για τη Μόνικα και τη φιλία της μαζί της…
Η Leyla έγραψε:
«Αγαπητή μου φίλη Μόνικα Βασιλείου,
Σήμερα ένιωσα την απουσία σου και ευχόμουν να ήσουν μαζί μου… Ήθελα να βάλω το χέρι μου ανάμεσα στα μαλακά και ζεστά σου χέρια και να μου πεις «Leyla, δεν τα παρατούμε!» Μόνικα ήσουν μια δυνατή γυναίκα!
Γνωριστήκαμε με τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων το 2003. Ήμασταν καλεσμένες στην τηλεόραση του ΡΙΚ 2 με την ευκαιρία της 8ης Μαρτίου, Διεθνούς Μέρας της Γυναίκας.
Αυτό που είπε η Μόνικα με εξέπληξε…
Στις 15 Ιουλίου 1974, στη διάρκεια του πραξικοπήματος της Ελληνικής Χούντας είχε συρθεί στο πάτωμα από την ΕΟΚΑ Β και με αποτέλεσμα να τραυματιστεί στο ισχίο… Όταν μιλούσε για τις 20 Ιουλίου και τις 14 Αυγούστου, έλεγε «Δεν μας άξιζαν όλα αυτά σε εμάς τους Κύπριους… Εμείς οι Κύπριοι πρέπει να αγωνιστούμε όλοι μαζί. Δεν υπάρχει Νότια ή Βόρεια Κύπρος. Υπάρχει μόνο μια Κύπρος. Οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι δεν είναι εχθροί μεταξύ τους, ο εχθρός είναι αυτός που μας έκανε να σκοτώσουμε ο ένας τον άλλο…»
Η φωνή της, τα αποφασιστικά της λόγια είναι ακόμα ζωντανά στα αυτιά μου…
Μετά είχα εγώ την ευκαιρία να μιλήσω στο τηλεοπτικό πρόγραμμα. Και εγώ μίλησα για αυτά που πέρασα. Μίλησα για το πως η ΕΟΚΑ Β πήρε τον πρώτο μου σύζυγο από το σπίτι μας σε στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου, πως τον πήραν από εκεί και τον σκότωσαν και πως έγινε «αγνοούμενος». Πως έπρεπε να φύγω από το σπίτι μου και το χωριό μου… Ενώ τα έλεγα αυτά, πετάχτηκε σαν τόξο και ήρθε δίπλα μου και κράτησε το χέρι μου…
Στο τέλος του προγράμματος με πήρε στο οδόφραγμα του Λήδρα Πάλας με το αυτοκίνητο της. Ανταλλάξαμε τηλέφωνα. Μετά από μια βδομάδα ήρθε στο σπίτι μας στην Αμμόχωστο. Όταν είδε το γιο μου Shevki και το σύζυγο μου Mustafa, είπε «Είσαστε φίλοι μου…» Εκείνη τη μέρα πήγαμε και επισκεφτήκαμε το σπίτι του πατέρα της στην Αμμόχωστο. Όμως ήθελε να δει το σπίτι από το αυτοκίνητο… Από εκείνη τη μέρα γίναμε καλές φίλες και τηλεφωνούσαμε η μια στην άλλη και βρεθόμασταν συχνά… Είχε έρθει στο σπίτι μας με τη Βικτώρια. Αποκαλούσε τη Βικτώρια «η πνευματική μου κόρη». Πέρασε τη παιδική της ηλικία στο Βασιλικό και θυμόταν αρκετά καλά τον παππού, τη γιαγιά και τις θείες μου.
Παρόλο που είχε πόνους στο ισχίο της, η Μόνικα ήρθε με το μπαστούνι της στην παρουσίαση του πρώτου μου βιβλίου «Το Άσπρο Βρεγμένο Μαντήλι που Μοιραστήκαμε».
Πήγαμε στο γάμο της κόρης της Βικτώριας και εκεί η Μόνικα μας σύστησε στους καλεσμένους ως «Οι Τουρκοκύπριοι φίλοι μου…»
Μετά το γάμο πήγαμε στο σπίτι της και στους τοίχους ήταν οι πίνακες του Τουρκοκύπριου καλλιτέχνη Umit Inatchi…
Αγαπητή μου φίλη Μόνικα, εκείνες τις μέρες είχες καρκίνο αλλά μας το κρατούσες μυστικό. Πάντοτε ήσουν δυνατή. Πάντοτε ήσουν γεμάτη ελπίδα… Πάντοτε ήσουν όμορφη.
Είχες έρθει και είδες το Melandra House όταν κτιζόταν. Και μας έφερες τα πρώτα δώρα. Μια ταμπακιέρα, μια χάλκινη τσαγιέρα, δύο χάλκινα κηροπήγια… «Τα κηροπήγια είναι ανάμνηση από τον πατέρα μου» μου είχες πει.
Δεν ήξερες σωστά τουρκικά, ούτε και εγώ σωστά ελληνικά. Παρόλα αυτά, μπορούσαμε να επικοινωνούμε πολύ καλά…
Η αρρώστια σου προχώρησε αλλά ήσουν ακόμα πολύ δυνατή. Ακόμα και όταν είπες «Έχω καρκίνο», ήσουν δυνατή. Το αίμα μου είχε παγώσει με αυτά τα δραματικά νέα αλλά συμπεριφερόσουν σαν πως και είχες απλά γρίπη.
Όταν ήμουν καθοδόν προς την Τύμπου για να πάω στο Λονδίνο, στις 8 Απριλίου 2011, μου τηλεφώνησε ο Αχιλλέας, ο σύντροφος της Μόνικας… Είπε «Χάσαμε τη Μόνικα…». Μου είπε που και πότε θα ήταν η κηδεία. Ο σύζυγος μου με άφησε στην Τύμπου και πήγε ο ίδιος στην κηδεία…
Στο αεροπλάνο προς το Λονδίνο σκεφτόμουν μόνο εσένα φίλη μου. Ήμουν τόσο λυπημένη που δεν μπορούσα να παραστώ στην κηδεία σου, ήμουν τόσο λυπημένη που σε έχασα.
Μόλις έφτασα στο Λονδίνο τηλεφώνησα στο Mustafa και τον ρώτησα για την κηδεία… Η απάντηση του Mustafa ήταν «Η Μόνικα ήταν όμορφη όπως πάντα…»
Φίλη μου έχουν περάσει πέντε χρόνια που δεν είσαι εδώ… Πόσες φορές ήμασταν αισιόδοξες ότι θα υπήρχε λύση… Πόσες φορές φωνάξαμε σλόγκαν για την ειρήνη. Εσύ, παρόλο το πονεμένο σου ισχίο, και παρόλο τον καρκίνο που σε πήρε από μας, πάντοτε κτυπούσες το πόδι σου δυνατά και επίμονα στο πάτωμα και με πείσμα «Πρέπει να υπάρξει λύση, πρέπει να υπάρξει ειρήνη» έλεγες…
Ενώ περιμέναμε για την ειρήνη και τη λύση, και πάλι απογοητευθήκαμε πριν από μερικές μέρες.
Και πάλι, δεν μπόρεσαν να βρουν λύση στο Κυπριακό πρόβλημα που έχει καταντήσει γάγγραινα… Πως μπορούν να βρουν λύση σε ένα πρόβλημα που έχει καταντήσει γάγγραινα αγαπητή Μόνικα; Όμως μπορώ ακόμα να σε ακούω να λες «Πρέπει να υπάρξει λύση, πρέπει να υπάρξει ειρήνη…» Με επιμονή και πείσμα.
Είχα μια τόσο μεγάλη ηθική κατάθλιψη που πήγα αμέσως στο χωριό μου, το Μαρί. Πήγα γύρω στους άδειους δρόμους και όταν νύχτωσε δεν είχα τίποτε άλλο να κάνω παρά να επιστρέψω στο σπίτι.
Μετά από μερικές μέρες ξεκίνησε η μέρα μας με την είδηση του τρομερού δυστυχήματος στον Πενταδάκτυλο όπου πέθαναν νεαρά παιδιά… Όλοι μας νιώσαμε τόσο καμένοι μέσα μας. Ξέρω ότι αν ζούσες θα μας τηλεφωνούσες αμέσως και θα μας έλεγες «Τι μπορώ να κάνω; Αν υπάρχει κάποια ανάγκη, μπορώ να δώσω αίμα…» Και αν χρειαζόταν, θα ερχόσουν ακουμπώντας στο μπαστούνι σου. Τώρα σου μιλώ και επικοινωνώ μαζί σου αγαπητή μου φίλη. Είμαι σίγουρη ότι με ακούς. Μου λείπεις Μόνικα… Έχω ετοιμάσει το «κρύο τσάι» που προτιμούσες. Πίνω το τσάι μου και σου μιλώ… Σου υπόσχομαι ότι πάντοτε θα είμαι δυνατή σαν εσένα στα αρνητικά πράγματα. Και θα κτυπήσω το πάτωμα δυνατά με τα πόδια μου και θα φωνάξω «Πρέπει να υπάρξει λύση, πρέπει να υπάρξει ειρήνη!»

Photo: Η Leyla, η Μόνικα και η Βικτώρια…

(*) Article published in POLITIS newspaper on the 8th of January 2017, Sunday.

Tuesday, January 3, 2017

An interview by Dr. Dervish Ozer: “Notes from a prisoners’ of war camp…”

An interview by Dr. Dervish Ozer: "Notes from a prisoners' of war camp…"

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Today I want to share with you an unpublished real life story written by Dr. Dervish Ozer… He has interviewed a person (his name remains anonymous with us) and has written down from his mouth, his experiences from a prisoners of war camp from 1974… The person he interviewed is a Turkish Cypriot who had been in charge of a camp where there were hundreds of prisoners during 1974…
Here is what Dervish Ozer wrote from the mouth of this Turkish Cypriot:
"I never talk about such things… How come you appear now? You gonna give me a few drinks of cognac and write down what I say? No way… You gonna wait a long time for that. The war is left behind 40 years. Those who died have died, those who remained have remained.
Actually let's talk a bit so they would know. Because when I die, it will be all one sided what they would say, they would say about me, he did this and he did that. Let me tell you so that it will not remain a secret, everything should be spilled out so it would be known who did what…
They had put me in charge of the prisoners' of war camp because I could speak Greek. The camp with 600 persons was under my command…
Of course… Under my command…
One day an old woman came, all in black. I had just walked into the camp, hadn't even sat down. The woman came crying… I asked her what happened, she gulped… `The child is sick vre kiriye... They took the child from the mother, she is serving food… Please, please take my daughter and come… This child has fever… And her husband is in the church, he saw her going… It is a shame both to him and to my daughter…`
I was so angry that I forgot about my rank! I put a new magazine on my Thompson and controlled the second magazine. I set up my gun and without listening to what anyone would say, I entered the room where four high ranking commanders were eating and drinking. My finger on the trigger, I rushed into the room.
`All women back to the wards!` I shouted!
There appeared an unwilling smile in the faces of women serving food and drinks… But I was shaking with fury and did not smile back at the women… My finger at the trigger of the Thomson gun, I was simply waiting for them to say a single word… But that word was not uttered. I had prepared myself for that word before I had rushed into that room.
I was waiting for them to say `What the hell are you doing, stand to attention!`
The only thing I heard them say was, `Okay, the women can go… We were leaving anyway…`
And they got up and left.
They went and complained about me.
Higher ranking commanders came and made an investigation.
`Were you gonna shoot them?` they asked me.
I did not say anything, I just stayed silent.
But if it was today, I would shoot them. Even if they opened their mouths or not…
Those days were tough and difficult… Hundreds of women and children, old and young, and soldiers, all of them were under my control. They were honourable people. All of them prisoners of war. They were in need of clothes, hungry people. But honourable people. Humans like human beings… All of them having been betrayed by people with whom they grew up and all of them having seen the ugly face of war… Some of them caught in their homes or from their gardens and taken here. They had their houses further up but could not go there. For days, they are hungry and no one would open their mouth to say anything. Children crying from hunger and each time they would cry, they would be given water…
Some of them were alone, not knowing where their husbands and children were. Did their husbands die? Where were their children? Does the outside world know anything about them? The women and children would have to endure their husbands and fathers being beaten up and would be helpless in trying to console them afterwards…
There were newborn children, babies who needed milk. As though the war was their own fault, there was no milk in the breasts of their mothers. Children crying… Women desperate, newborn children don't drink water but two days of hunger made them drink water.
The wounded ones on the one hand, desperation on the other…
At first I had thought I would not be able to succeed… I was crying together with each woman crying, I was crying together with each child crying.
Afterwards I stopped crying, the pain in my stomach was gone and I pulled myself together.
Those were difficult days. You had to do it. Just do it. And I did. I got milk for children with my money. In the beginning, I spent all the money I had on me, every piastre that my mother had saved for canned milk. And then the children stopped crying. Then I started looking around…
It smelled of blood… All around us smelled of gun powder and burned human beings… Life was like the hole of a key; it was at the end of a black hole. The pretext for death was that you had eyebrows over your eyes. And betrayal to the house you ate bread from, the water you drank from was holy… It was such a time…
Really what was it like killing a human, the one you worked with, the one you asked work from – the one who had surrendered to you… What was it like raping the wife of the guy in whose house you used to drink together zivania in the past… Believe me I could never understand how a human could do that…
`Kiriye this… Kiriye that… Kiriye… I am pregnant…`
I did not understand; I could not understand…
The men with so much anger who had been let free from being prisoners, whose wives and daughters were prisoners and these men had done nothing to them… During times of peace the only thing these men offered them had been food and drink zivania together… How can you rape their wives and daughters, how can you kill when their husbands had never hurt you, had never done anything wrong against you, that the only thing they offered you had been food and zivania before the war…
How do you rape and how do you kill… I could never understand and I am now above 60 years old and I still do not understand…
And how do you endure a woman taken from her baby and taken for rape…
How do you allow a man to be beaten up next to his wife…
I did not do it.
I did not allow the babies to stay in need of milk… I found milk for them…
So it was such a moment when I put my finger on the trigger and take the women from those who had been drinking inside.
I did not become the manager of the prisoners of war camp willingly, they had put me there. I wish they did not. It was the worst days of my life. I saw the best, most honourable people there, whom I had known before the war. I saw girls so beautiful…
I saw desperate fathers; I saw mothers who would take every risk in order to be able to give a drop of milk to their small children.
I saw the war, I saw the people, the honourable people put in a position of need under the craven.
I saw people who had fed people in their homes before the war, being raped by hungry people during times of war…

...
...
Now go away, it is enough for today…
Do you know what war is?
You know nothing, you saw the war but you did not realize what it was. You were such a little boy of ten…
I don't say that you did not see the pain or did not understand the humiliation of a human being. But you did not know rape. You did not understand what raping is. Now don't you come and tell me I am writing about war. You understand nothing. Because you don't know what rape is… How old were you that you come here and ask me about war… Go on' leave now…
...
You tell me not to drink…
How can you endure those days without drinking…
Did you ever fill your lungs with the smell of blood?
Or did your ears ever fill with the cries of a raped woman? Or did you ever see the desperation of a man whose wife or daughter was being raped and he could not do anything? Did you ever feel that pain in your heart?
Go away now, I will never speak to you again about anything…
...
May your children and wife be in peace. May no one can approach and harass them, may no human being become the slave or another and may God prevent you from being an accomplice for the slavery of other humans.
May he never show you times where people would be raped due to their religion, ethnicity or political views… And may you never become a commander in a prisoners' of war camp where fascists had been ruling… May God never make anyone a prisoner of war and may God never make anyone desperate the ruler of such a camp… May God never make you think all night long what you will do to find milk for the children in that camp – that camp where milk had stopped flowing from the breasts of the women. May God never make men desperate in that camp in front of their wives and daughters. May God never allow submission to fascists who wanted women and girls to rape them from that camp.
You may remove the word `God` if you like, just a matter of saying if you like…
I did not bend and bow to the fascists. I did not give women to fascists. I dared being killed and took women from the hands of the fascists and gave them back to their children. I was the one taking women from the hands of the fascists during the war, I the one who stopped rapes, I the one who protected women, I the one who bought milk for children with my own money from supermarkets selling looted goods – that's what kind of man I am…
And now? I am drinking in order to forget some things but I can't forget. I became a drinker in order to forget the deaths, the rapes and the pain… Nowadays they know me as someone who drinks. They don't know why I drink. Those who have done all these evil things, sleeping soundly in their beds at night, I am living with the nightmares they had created. I hear the voices of those women… I hear their cries and I see them giving their babies water instead of a drop of milk… I see the puffed faces, puffed hands and feet of men who had been beaten severely…
...
Hey, look at me kid.
Who are you?
You think with two glasses of cognac, I would tell you these things?
Who are you that I would tell you about those days?
I did not do anything.
I did not save any women from being raped.
I did not bring any milk to any children.
I did not prevent any killings.
You are making these up…
Now I am only drinking. Only to forget…
Forget what?
I don't know… I don't know nothing…
I only lived as a human being.

You made us live in the camp with death and blood. Even our dreams were about war… In the coffee shops our conversations were about war… I saw on the face of my children hunger, being without a mother and a father… Each time I looked at the faces of my own children I saw the camp, I saw the children in the camp… When I looked at the face of my wife, I saw the desperate mothers from the camp…
Now if you write these down as always,
I will say I was drunk. I will say he made me drink…
I will say he tricked me…
Hade vre…
Write what you want…
Write whatever you want…
They destroyed our lives…
We collected bones from the fields… We lived with crying and begging children and women for years… Still we have a shitty life… These fascists are they putting mortgages over our lives?
They have done as much as they could.
They destroyed our generation. They did not allow us to live.
Now go and write. Write as I say… If you don't write it the way I told you, don't come to this village again…
Go away now, I have nothing else to say to you…`

Photo: Dr. Derviş Özer…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 1st of January 2017, Sunday.

Μια συνέντευξη του Δρ. Dervish Ozer: «Σημειώσεις από ένα στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου…»

Μια συνέντευξη του Δρ. Dervish Ozer: «Σημειώσεις από ένα στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου…»

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Σήμερα θέλω να μοιραστώ μαζί σας μια αδημοσίευτη, πραγματική ιστορία γραμμένη από το Δρ. Dervish Ozer… Έχει πάρει συνέντευξη από ένα άτομο (το όνομα του οποίου είναι άγνωστο και σε εμάς) και έχει καταγράψει αυτά που έχει πει, τις εμπειρίες του από ένα στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου από το 1974… Το άτομο του οποίου έχει πάρει συνέντευξη είναι ένας Τουρκοκύπριος που ήταν υπεύθυνος σε στρατόπεδο όπου υπήρχαν εκατοντάδες αιχμάλωτοι το 1974…
Αυτά είναι που είπε ο Τουρκοκύπριος αυτός και κατέγραψε ο Dervish Ozer:
«Ποτέ δεν μιλώ για αυτά τα πράγματα… Πως είναι και εμφανίζεσαι τώρα; Θα μου ποτίσεις λίγα κονιάκ και θα γράψεις αυτά που λέω; Όχι… Θα περιμένεις πολύ καιρό για αυτό. Έχουν περάσει 40 χρόνια από τον πόλεμο. Αυτοί που έχουν πεθάνει, πέθαναν και αυτοί που έμειναν, έμειναν.
Κατ' ακρίβεια ας μιλήσουμε λίγο έτσι ώστε να ξέρουν. Διότι όταν πεθάνω, θα είναι όλα μονόπλευρα, αυτά που θα λένε, θα λένε για μένα, έκανε αυτό και έκανε εκείνο. Άσε με λοιπόν να σου πω έτσι ώστε να μην μείνει μυστικό, όλα πρέπει να βγουν στα ανοικτά έτσι ώστε να γίνει γνωστό ποιος έκανε τι…
Με έβαλαν υπεύθυνο του στρατοπέδου με τους αιχμαλώτους πολέμου διότι μιλούσα ελληνικά. Στο στρατόπεδο βρίσκονταν 600 άτομα ήταν υπό τη διοίκηση μου…
Φυσικά… Υπό τη διοίκηση μου…
Μια μέρα ήρθε μια ηλικιωμένη γυναίκα, ντυμένη στα μαύρα. Μόλις είχα μπει στο στρατόπεδο, δεν είχα καν καθίσει κάτω… Η γυναίκα ήρθε κλαίγοντας… Τη ρώτησα τι είχε συμβεί, ξεροκατάπιε… «Το παιδί είναι άρρωστο, βρε κύριε… Πήραν το παιδί από τη μητέρα, αυτή σερβίρει φαγητό… Σε παρακαλώ, σε παρακαλώ, πάρε την κόρη μου και έλα… Το παιδί έχει πυρετό… Και ο άντρας της είναι στην εκκλησία, την είδε που πήγαινε… Είναι ντροπή και για αυτόν και για την κόρη μου…»
Ήμουν τόσο θυμωμένος που ξέχασα τη θέση μου! Έβαλα ένα γεμάτο γεμιστήρα στο όπλο Thompson μου και έλεγξα το δεύτερο γεμιστήρα. Ετοίμασα το όπλο μου και χωρίς να ακούσω τι έλεγε οποιοσδήποτε, μπήκα στο δωμάτιο όπου έτρωγαν και έπιναν τέσσερεις υψηλόβαθμοι διοικητές. Με το χέρι στη σκανδάλη, μπήκα στο δωμάτιο.
«Όλες οι γυναίκες πίσω στους θαλάμους!» φώναξα!
Στα πρόσωπα των γυναικών που σέρβιραν φαγητό και ποτό εμφανίστηκε ένα απρόθυμο χαμόγελο… Όμως έτρεμα με οργή και δεν χαμογέλασα πίσω στις γυναίκες… Το χέρι μου στη σκανδάλη του Thompson, απλά τους περίμενα να πουν μια λέξη… Όμως η λέξη δεν αρθρώθηκε. Είχα προετοιμάσει τον εαυτό μου για εκείνη τη λέξη πριν να σπεύσω σε εκείνο το δωμάτιο.
Περίμενα να μου πουν «Τι στο διάολο κάνεις, στάσου σε προσοχή!»
Το μόνο πράγμα που τους άκουσα να λένε ήταν «Εντάξει, οι γυναίκες μπορούν να πάνε… Έτσι κι αλλιώς φεύγαμε…»
Και σηκώθηκαν και έφυγαν.
Πήγαν και παραπονέθηκαν για μένα.
Ακόμα πιο υψηλόβαθμοι διοικητές ήρθαν και έκαναν έρευνα.
«Θα τους πυροβολούσες;» με ρώτησαν.
Δεν είπα τίποτα, απλά έμεινα σιωπηλός.
Αλλά αν αυτό ήταν σήμερα, θα τους πυροβολούσα. Είτε άνοιγαν το στόμα τους είτε όχι…
Εκείνες οι μέρες ήταν σκληρές και δύσκολες… Εκατοντάδες γυναίκες και παιδιά, ηλικιωμένες και νεαρές, και στρατιώτες, όλοι κάτω από τον έλεγχο μου. Ήταν έντιμοι άνθρωποι. Όλοι τους αιχμάλωτοι πολέμου. Χρειάζονταν ρούχα, ήταν πεινασμένοι. Όμως ήταν έντιμοι άνθρωποι. Πραγματικοί άνθρωποι… Όλοι τους είχαν προδοθεί από άτομα με τα οποία μεγάλωσαν και όλοι τους είχαν δει το άσχημο πρόσωπο του πολέμου… Κάποιοι από αυτούς πιάστηκαν στο σπίτι τους ή στον κήπο τους και τους έφεραν εδώ. Τα σπίτια τους ήταν λίγο πιο πάνω αλλά δεν μπορούσαν να πάνε εκεί. Για μέρες πεινούσαν και κανένας δεν άνοιγε το στόμα του για να πει οτιδήποτε. Τα παιδιά έκλαιγαν από την πείνα και κάθε φορά που έκλαιγαν τους έδιναν νερό…
Κάποιες από αυτές ήταν μόνες, δεν ήξεραν που ήταν οι σύζυγοι και τα παιδιά τους. Είχαν πεθάνει οι σύζυγοι τους; Που ήταν τα παιδιά τους; Άραγε ο έξω κόσμος ήξερε οτιδήποτε για αυτές; Οι γυναίκες και τα παιδιά έπρεπε να υποφέρουν τον ξυλοδαρμό των συζύγων και των πατεράδων τους και θα ήταν αβοήθητες προσπαθώντας να τους παρηγορήσουν μετά…
Υπήρχαν νεογέννητα παιδιά, βρέφη που χρειάζονταν γάλα. Σαν και ο πόλεμος να ήταν δικό τους φταίξιμο, δεν υπήρχε γάλα στο στήθος της μητέρας τους. Τα παιδιά έκλαιγαν… Οι γυναίκες απελπισμένες, τα νεογέννητα δεν πίνουν νερό, αλλά η πείνα δύο ημερών τα ανάγκασε να πίνουν νερό.
Οι πληγωμένοι από τη μια πλευρά, η απελπισία από την άλλη…
Πρώτα νόμισα ότι δεν θα τα κατάφερνα… Έκλαιγα μαζί με την κάθε γυναίκα που έκλαιγε, έκλαιγα με το κάθε παιδί που έκλαιγε.
Μετά σταμάτησα να κλαίω, ο πόνος στο στομάχι μου υποχώρησε, συνήλθα.
Ήταν δύσκολες μέρες. Έπρεπε να το κάνεις. Απλά να το κάνεις. Και το έκανα. Πήρα γάλα για τα παιδιά με τα δικά μου λεφτά. Στην αρχή ξόδεψα όλα τα λεφτά που είχα πάνω μου, με κάθε πιάστρα που εξοικονόμησε η μητέρα μου πήρα γάλα σε κονσέρβα. Και τότε τα παιδιά σταμάτησαν να κλαίνε. Τότε άρχισα να κοιτάζω γύρω…
Μύριζε αίμα… Παντού γύρω μας μύριζε πυρίτιδα και καμένους ανθρώπους… Η ζωή ήταν σαν την κλειδαρότρυπα, ήταν στο τέλος μιας μαύρης τρύπας. Η πρόφαση του θανάτου ήταν το γεγονός ότι είχες φρύδια πάνω από τα μάτια σου. Και προδοσία για το σπίτι από όπου έτρωγες ψωμί, το νερό που έπινες ήταν ιερό… Ήταν τέτοιος καιρός…
Αλήθεια, πως ήταν να σκοτώνεις ένα άνθρωπο, αυτόν με τον οποίο δούλευες μαζί, αυτόν από τον οποίο ζήτησες δουλειά, αυτόν που είχε παραδοθεί σε σένα… Πως ήταν να βιάζεις τη γυναίκα αυτού του ανθρώπου στο σπίτι του οποίου έπινες ζιβανία μαζί του στο παρελθόν… Πίστεψε με ποτέ δεν μπορούσα να καταλάβω πως ένας άνθρωπος μπορούσε να το κάνει αυτό…
«Κύριε αυτό… Κύριε εκείνο… Κύριε… Είμαι έγκυος…»
Δεν καταλάβαινα, δεν μπορούσα να καταλάβω…
Οι άντρες με τόσο θυμό που είχαν αφεθεί ελεύθεροι μετά την αιχμαλωσία τους, των οποίων οι γυναίκες και οι κόρες ήταν αιχμάλωτες και αυτοί οι άντρες δεν τους έκαναν τίποτα… Στον καιρό ειρήνης το μόνο πράγμα που τους πρόσφεραν αυτοί οι άντρες ήταν φαγητό και έπιναν μαζί ζιβανία… Πως μπορείς να βιάζεις τις γυναίκες και τις κόρες τους, πως μπορείς να σκοτώνεις όταν οι σύζυγοι τους ποτέ δεν σου έκαναν τίποτε κακό, ποτέ δεν σε πλήγωσαν, το μόνο πράγμα που σου πρόσφεραν πριν τον πόλεμο ήταν φαγητό και ζιβανία…
Πως βιάζεις και πως σκοτώνεις… Ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω και τώρα είμαι πέραν των 60 χρονών και ακόμα δεν καταλαβαίνω…
Και πως μπορείς να υποφέρεις να απομακρύνουν μια γυναίκα από το βρέφος της για να την πάρουν για βιασμό…
Πως επιτρέπεις να υποστεί ξυλοδαρμό ένας άντρας δίπλα από τη γυναίκα του…
Δεν το έκανα.
Δεν επέτρεψα τα βρέφη να μείνουν χωρίς γάλα… Τους βρήκα γάλα…
Έτσι ήταν μια τέτοια στιγμή όταν έβαλα το δάκτυλο μου στη σκανδάλη και πήρα τις γυναίκες μακριά από εκείνους που έπιναν.
Δεν έγινα οικειοθελώς ο διευθυντής του στρατοπέδου αιχμαλώτων πολέμου, με έβαλαν εκεί. Μακάρι να μην το έκανα. Ήταν οι χειρότερες μέρες της ζωής μου. Είδα τους καλύτερους, τους πιο έντιμους ανθρώπους εκεί, τους οποίους ήξερα πριν τον πόλεμο. Είδα τόσο όμορφα κορίτσια…
Είδα απελπισμένους πατέρες, είδα γυναίκες που έπαιρναν κάθε ρίσκο για να μπορέσουν να δώσουν μια σταγόνα γάλα στα μικρά παιδιά τους.
Είδα τον πόλεμο, είδα τους ανθρώπους, τους έντιμους ανθρώπους να μπαίνουν σε μια θέση ανάγκης.
Είδα ανθρώπους που είχαν φιλοξενήσει ανθρώπους στα σπίτια τους πριν τον πόλεμο, να υπόκεινται σε βιασμούς από πεινασμένους ανθρώπους στον καιρό του πολέμου…



Τώρα φύγε, αρκετά για σήμερα…
Ξέρεις τι είναι ο πόλεμος;
Δεν ξέρεις τίποτε, είδες τον πόλεμο αλλά δεν συνειδητοποίησες τί ήταν. Ήσουν ένα τόσο μικρό αγόρι δέκα χρονών…
Δεν λέω ότι δεν είδες τον πόνο ή ότι δεν κατάλαβες την ταπείνωση ενός ανθρώπου. Αλλά δεν ήξερες το βιασμό. Δεν καταλάβαινες τι είναι ο βιασμός. Τώρα μην έρθεις και να μου πεις ότι γράφω για τον πόλεμο. Δεν καταλαβαίνεις τίποτε. Διότι δεν ξέρεις τι είναι ο βιασμός… Πόσων χρονών ήσουν και έρχεσαι εδώ και με ρωτάς για τον πόλεμο… Φύγε τώρα…

Μου λες να μην πίνω…
Πως μπορείς να αντέξεις εκείνες τις μέρες χωρίς ποτό…
Γέμισες ποτέ τα πνευμόνια σου με τη μυρωδιά του αίματος;
Ή γέμισαν ποτέ τα αυτιά σου με τις κραυγές μιας γυναίκας που βιάστηκε; Ή είδες ποτέ την απόγνωση ενός άντρα που βίαζαν τη γυναίκα ή τη κόρη του και δεν μπορούσε να κάνει τίποτα; Ένιωσες ποτέ εκείνο τον πόνο στην καρδιά σου;
Φύγε τώρα, ποτέ δεν θα σου μιλήσω ξανά για οτιδήποτε…

Ας είναι σε ειρήνη τα παιδιά και η γυναίκα σου. Ας μην τις προσεγγίσει κανένας και κανένας να μην τις παρενοχλήσει, κανένας άνθρωπος ας μην γίνει σκλάβος ενός άλλου και ας σε παρεμποδίσει ο Θεός από το να είσαι συνεργός στη σκλαβιά άλλων ανθρώπων.
Ας μην σου δείξει ποτέ καιρούς όπου οι άνθρωποι βιάζονται λόγω της θρησκείας τους, της εθνικότητας τους ή των πολιτικών τους απόψεων… Και ας μην γίνεις ποτέ διοικητής σε ένα στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου όπου οι φασίστες διοικούν… Ας μην κάνει κανέναν άνθρωπο αιχμάλωτο πολέμου ο Θεός και ας μην κάνει κανέναν απελπισμένο άνθρωπο τον διοικητή ενός τέτοιου στρατοπέδου… Ας μη σε αφήσει ποτέ ο Θεός να σκέφτεσαι όλη τη νύκτα για το τι θα κάνεις για να βρεις γάλα για τα παιδιά σε εκείνο το στρατόπεδο – εκείνο το στρατόπεδο όπου το γάλα σταμάτησε να ρέει από τα στήθη των γυναικών. Ας μην κάνει ποτέ ο Θεός απελπισμένους τους άντρες σε εκείνο το στρατόπεδο, μπροστά στις γυναίκες και τις κόρες τους. Ας μην αφήσει ποτέ ο Θεός υποταγή στους φασίστες που ήθελαν γυναίκες και κορίτσια από εκείνο το στρατόπεδο για να τις βιάσουν.
Μπορείς να αφαιρέσεις τη λέξη «Θεός» αν θέλεις, είναι τρόπος του λέγειν αν θέλεις…
Δεν λύγισα ούτε υπέκυψα στους φασίστες. Δεν έδωσα τις γυναίκες στους φασίστες. Τόλμησα να σκοτωθώ και πήρα τις γυναίκες από τα χέρια των φασιστών και τις έδωσα πίσω στα παιδιά τους. Ήμουν αυτός που έπαιρνα τις γυναίκες από τα χέρια των φασιστών στη διάρκεια του πολέμου, ήμουν εγώ αυτός που σταμάτησε βιασμούς, εγώ που προστάτευσα γυναίκες, εγώ που έφερα γάλα για τα παιδιά με τα δικά μου λεφτά από τις υπεραγορές που πουλούσαν είδη από πλιάτσικο – αυτού του είδους άντρας είμαι…
Και τώρα; Πίνω για να ξεχάσω κάποια πράγματα αλλά δεν μπορώ να ξεχάσω. Έγινα πότης για να ξεχάσω τους θανάτους, τους βιασμούς και τον πόνο… Τώρα με ξέρουν σαν κάποιο που πίνει. Δεν ξέρουν γιατί πίνω. Εκείνοι που έκαναν όλα αυτά τα κακά πράγματα, κοιμούνται ήσυχοι τη νύκτα στα κρεβάτια τους, ενώ εγώ ζω με τους εφιάλτες που δημιούργησαν. Ακούω τις φωνές εκείνων των γυναικών… Ακούω τις κραυγές τους και τις βλέπω να δίνουν νερό στα βρέφη τους αντί για γάλα… Βλέπω τα φουσκωμένα πρόσωπα, τα φουσκωμένα χέρια και πόδια των αντρών που τους έδειραν άσχημα…

Κοίτα με μικρέ.
Ποιος είσαι;
Νομίζεις ότι με δυο ποτήρια κονιάκ θα σου πω αυτά τα πράγματα;
Ποιος είσαι που θα σου πω για εκείνες τις μέρες;
Δεν έκανα τίποτα.
Δεν έσωσα καμιά γυναίκα από το βιασμό.
Δεν έφερα γάλα σε κανένα παιδί.
Δεν σταμάτησα οποιοδήποτε σκοτωμό.
Τα δημιουργείς όλα αυτά…
Τώρα απλά πίνω. Μόνο για να ξεχάσω…
Να ξεχάσω τι;
Δεν ξέρω… Δεν ξέρω τίποτα…
Απλά έζησα ως άνθρωπος.

Μας ανάγκασες να ζήσουμε στο στρατόπεδο με το θάνατο και το αίμα. Ακόμα και τα όνειρα μας ήταν για τον πόλεμο… Στα καφενεία οι κουβέντες μας ήταν για τον πόλεμο… Είδα στο πρόσωπο των παιδιών μου την πείνα, το να είναι χωρίς μητέρα και πατέρα… Κάθε φορά που έβλεπα το πρόσωπο των παιδιών μου έβλεπα το στρατόπεδο, έβλεπα τα παιδιά στο στρατόπεδο… Όταν έβλεπα το πρόσωπο της γυναίκας μου, έβλεπα τις απελπισμένες μητέρες από το στρατόπεδο…
Τώρα αν τα γράφεις όλα αυτά όπως πάντα,
Θα πω ότι ήμουν μεθυσμένος. Θα πω ότι με ανάγκασε αυτός να πιω…
Θα πω ότι με ξεγέλασε…
Άτε βρε…
Γράψε ότι θέλεις…
Γράψε ότι, ότι θέλεις…
Κατάστρεψαν τη ζωή μας…
Μαζεύαμε κόκκαλα από τα χωράφια… Ζήσαμε με το κλάμα και το παρακάλιο των παιδιών και γυναικών για χρόνια… Ακόμα έχουμε μια χάλια ζωή… Αυτοί οι φασίστες βάζουν χρέη στις ζωή μας;
Έκαναν όσα μπορούσαν να κάνουν.
Κατέστρεψαν τη γενιά μας. Δεν μας άφησαν να ζήσουμε.
Τώρα πήγαινε και γράψε. Γράψε αυτά που λέω… Αν δεν τα γράψεις έτσι όπως σου τα είπα, μην έρθεις ποτέ ξανά στο χωριό αυτό…
Φύγε τώρα, δεν έχω τίποτε άλλο να σου πω…»

Photo: Dr. Derviş Özer…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 1st of January 2017, Sunday.

Sunday, December 25, 2016

From Asomatos to Kondemenos and Kapouti: In search of missing persons…

From Asomatos to Kondemenos and Kapouti: In search of missing persons…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Good news comes from Mora again – some remains have been found in a field that we had shown the investigators of the Cyprus Missing Persons' Committee back in 2008 – that is exactly eight years ago and then we had shown the same field five years ago in 2011 to the officials of the Cyprus Missing Persons' Committee… One of my readers who have been helping us out in the area of Mora is happy… I call him to thank him and he says, `Yes of course I remember, almost ten years ago we had shown that field…`
More readers call and I am excited and happy – it is with their push and their kindness that makes me carry on…
This time a reader from the area of Morphou calls on Thursday the 10th of November 2016…
`You know` he says, `before I did anything I wanted to ask your opinion about what to do…`
`Tell me` I say to him.
`See, there is this Turkish soldier, he does not live here… He is here on holidays… And he told me of a possible mass grave where they buried around 25-30 persons but he does not want to be involved with the Cyprus Missing Persons' Committee…`
`Can he show you the site of the possible mass grave and then you can show us…`
`I will ask him… I will speak with him and then call you…`
`Where is this place by the way?`
`It's between Asomatos and Kondemenos…`
`There inside the military camp in Kondemenos, the Cyprus Missing Persons' Committee carried out exhumations and found the remains of eight missing persons, six of them Greek Cypriots and two of them Maronites a few years ago… Might he be talking about that?`
`No, I don't think so… That is something else… This is something different…`
A few hours later my reader calls me…
`It's okay… He will show me and I will show you…`
I call Xenophon Kallis, the Assistant to the Greek Cypriot member of the CMP and Okan Oktay, the Coordinator of Exhumations of CMP… We can go to the area of Morphou the following day, that is on Friday the 11th of November 2016.
I call back my reader and we agree to meet the following day together with the officials of the CMP so he can show us the possible mass grave. The Turkish soldier has shown him the site and he has also other information to share with us from other sources…
So Friday we go to his village and pick him up and go to the area he is talking about…
Coming from Asomatos towards Kondemenos, as soon as we approach a little cliff, just as soon as we pass the cliff we stop…
And then I remember:
"But we had information from another reader about this place years ago… Around four years ago, I had written about this place… But when the exhumation inside the military camp at Kondemenos was done and they found the remains of eight missing persons, I had thought maybe my reader had confused the place… Now I see that he actually didn't…"
Kallis thinks the same way and so does Okan…
"We had a Maronite witness show this place" he says…
We realize that due to the mass grave the CMP exhumed inside the military camp at Kondemenos, we had all thought that the witnesses were talking about that and that they were confused…
In fact, they were never confused…
This is a completely different place and with my reader with us now who has details about what happened here, it has nothing to do with the bombing of the area by Turkish planes – this was a different group trying to retreat when they got into a fight and were killed and buried here…
My reader explains to us the information he gathered from the Turkish soldier, as well as from his own relatives…
"Here was a group of Greek Cypriot soldiers and when the Turkish army came down, they were caught… According to the Turkish soldier who is a witness from those days, when they found them, their upper bodies were naked – it means that they had taken off their shirts so as not to recognize their ranks if they were caught… Probably that was it…
So they were killed here and then buried to the right of the road… But not this new asphalt road, the old road…
So you see at the top where the cliff is, the old road merges with the new road…
According to the Turkish soldier, they were buried to the right side of the old road…"
We roam the area and look at where the old road is…
"One of my relatives used to go to work with a bus and on the bus there was this guy called K. who had been a guide to Turkish soldiers… Each time they travelled this road to go to work he would be saying "We are passing over the prisoners of war… They are laying under this road…" So you can try to find him – at that time back in 1974, he was barely 16 or 17 years old… He lives in Kambilli village and it would be easy for you to find him…"
Okan Oktay takes notes and promises to send someone to find him…
According to my reader, the Turkish soldier was part of the burial…
"He told me that they had buried them and he estimated a group of soldiers around 25 or 30… He told me that later they had found 3 or 4 persons killed during the war and had buried them here with the other group as well or next to the mass grave… But in total he was talking about around 25-30 persons…"
We take coordinates and photos – Kallis will look from old aerial photos at the old road… How it was and how it is now…
In the car as we are going back we are really mesmerized with this information…
So far we have four sources of information pointing to the same possible burial site: My reader here with us who learned this from the Turkish soldier, his relatives pointing out to what K. was saying to them as they were passing from here, my other reader who had informed me about this possible burial site four years ago and I had written about it… And the Maronite witness that showed Okan Oktay this area… All point to the same area with the same story: That there is a mass grave here… All these years, we had been thinking the same thing: That the mass grave they were talking about had been the one discovered inside the military camp at Kondemenos… But no, we all realize now with clarity that this is a new place… Perhaps these were the soldiers retreating from the area of Agios Ermolaos or somewhere from around there…
While going back my reader shows us another possible burial site in Kapouti…
One of his relatives who lives in Australia recently came to visit Cyprus and told him about this possible burial site.
"It was under a carob tree that my relative saw two or three persons buried" he says…
We stand outside a fenced field with trees – we cannot enter, it is private property, all fenced off.
But we can see some branches of the carob tree…
"My relative thinks that they might have been soldiers since their boots were visible… You need to search under the carob tree…" he says…
We take him home and head back to Nicosia…
I thank him with all my heart for his kindness and humanity…

14.11.2016

Photo: This area between Kondomenos and Asomato must be investigated…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 25th of December 2016, Sunday.